Selecteer een pagina

Woke betekenis

Woke is een uit Amerika ‘overgewaaide’ term die letterlijk wakker of bewust betekent. In de huidige tijd verwijst het woord woke niet meer naar het letterlijke ‘wakker zijn’, maar naar een verhoogd bewustzijn over sociaal onrecht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ongelijke behandeling gebaseerd op ras en/of gender.



Wat ben je als je woke bent? Iemand die woke is, is zich extra bewust van sociale en/of politieke kwesties die de minderheden in de samenleving raken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan personen met een andere huidskleur, geloofsovertuiging of seksuele geaardheid. In sommige gevallen kan de term woke ook een negatieve lading krijgen. Zo zou iemand die overdreven politiek correct is als woke bestempeld kunnen worden, woke zijn wordt in dat geval dus eigenlijk een belediging.

Wat is woke

Er is door de jaren heen ontzettend veel gezegd en geschreven over het begrip ‘woke’. Wat is nu precies de betekenis van woke? De meningen over dit begrip blijken in de praktijk ook vrij sterk uiteenlopend te zijn. Voor de ene persoon geldt dat hij of zij er een gevaar in ziet, mogelijks zelfs een bedreiging voor de rechtsstaat. Voor andere mensen geldt dan weer net dat het begrip vooral staat voor bewustwording. De vertaling van het begrip betekent letterlijk ‘wakker’, maar dat dekt allerminst de gehele lading, in tegendeel. Waar komt de term woke nu eigenlijk precies vandaan en wat omvat ze allemaal? Dat ontdek je in dit artikel.



betekenis woke

Waar komt het woord ‘woke’ precies vandaan?

Voor het woord ‘woke’ geldt dat ze een behoorlijk lange geschiedenis kent. Dit gezegd hebbende werd ze pas ten tijde van de twintigste eeuw op een andere manier gebruikt dan de letterlijke vertaling van het woord. Tijdens de jaren ’30 was het zo dat zwarte Amerikanen het gebruikten als een vorm van slang om elkaar alert en wakker te houden voor structureel racisme.

1962

Het duurde uiteindelijk tot in het jaar 1962 voordat er ook een politieke lading toe werd geschreven aan het begrip. Dat was het geval toen de zwarte burgerrechtenbewegingen het woord besloten te gebruiken. Bovendien besloot ook The New York Times om het woord toe te voegen aan haar woordenlijst met zinnen evenals woorden die je in Harlem kon horen vallen.

Erykah Badu: Master Teacher

Vele jaren was het zo dat het woord woke in het bijzonder werd gebruikt binnen de Afro-Amerikaanse gemeenschappen. Dat was het geval tot de zangeres Erykah Badu in het jaar 2008 de keuze maakte om de woorden ‘I stay woke’ te verwerken in haar nummer ‘Master Teacher’. Dit zorgde ervoor dat de term in één klap ook bekendheid wist te verwerven buiten die gemeenschap. In het jaar 2011 brak het moment aan waarop de hashtag #staywoke voor de eerste keer werd aangehaald met een ander doel dan de letterlijke betekenis op het platform Twitter welke inmiddels natuurlijk X is geworden.



Het moment waarop de term woke een eigen leven is gaan leiden

Wat bovenstaande betreft lijkt het jaar 2011 een absoluut keerpunt te zijn geworden. In de daarop volgende jaren was het immers zo dat het woord een eigen leven is gaan leiden. Dit geldt ook voor de uitdrukking stay woke. Verschillende gebeurtenissen hebben er mee voor gezorgd dat de term woke is uitgegroeid tot een soort van proclamatie van bewustzijn. Hierbij kan worden gedacht aan situaties als:

  • Het politiegeweld tegen Afro-Amerikanen;
  • De opkomst van de Black Lives Matter beweging;
  • Het sterk toegenomen gevoel van racistisch onrecht in de Verenigde Staten.

Tegenwoordig kan er worden gesteld dat het woord woke als het ware een woord is dat staat voor de erkenning van het feit dat het politieke systeem niet correct is. Door Erykah Badu werd ‘Stay woke’ zelfs in een tweet de wereld ingestuurd om haar steun uit te spreken voor de Russische feministen die zichzelf Pussy Riot noemen.

Uitbreiding naar andere landen buiten de VS

Binnen de educatieve wereld werd de roep om meer aandacht voor niet alleen racisme, maar ook diversiteit en lhbti-rechten stelselmatig luider. Dit heeft er onder meer voor gezorgd dat de woke-cultuur zich vanuit de Amerikaanse universiteiten ook verspreidde richting andere landen zoals:

  • Groot-Brittannië;
  • Denemarken;
  • Frankrijk;
  • Nederland.

Woke beweging in Nederland

In deze landen kon de woke-cultuur echter absoluut niet alleen op bijstand, maar ook op heel wat weerstand rekenen. In juli van het jaar 2021 werd in een interview dat werd gepubliceerd in de Volkskrant door verschillende Nederlandse academici gevreesd voor een bedreiging van de academische vrijheid door een lichting woke studenten welke op basis van één enkel woord of begrip aannemen of iemand woke is of net niet.

Woke beweging in België

Ook buiten onze Nederlandse landsgrenzen, meer bepaald in België werd vanuit de academische wereld de vrees uitgesproken dat woke een negatieve impact zou kunnen hebben. Het was onder meer de rector van de Katholieke Universiteit van Leuven, namelijk Luc Sels, die in zijn openingsspeech stelde bezorgd te zijn over de impact van woke op het hoger onderwijs.



Geëscaleerde cancelcultuur

Monique Roelofs, hoogleraar filosofie op het gebied van kunst en cultuur aan de universiteit van Amsterdam stelt dat woke in de praktijk vaak verward wordt met bepaalde extreme aspecten die toegeschreven kunnen worden aan een zogenaamde cancelcultuur. Dit staat gelijk aan het boycotten van personen welke in de ogen van sommigen een bepaalde fout hebben gemaakt.

Schilderij Universiteit leiden, alleen witte mannen

De hoogleraar is ook niet bang om hier bepaalde voorbeelden voor aan te halen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het wegnemen van een schilderij in 2022 op de Universiteit Leiden. Het schilderij werd verwijderd na een tweet van een medewerker van de universiteit die stelde dat ze zich aan het doek ergerde. Op het schilderij dat dateert van het jaar 1976 staan zes oudere mannen afgebeeld die deel uitmaakten van het toenmalig bestuur van de universiteit.

Dit is een duidelijk voorbeeld van een situatie waar vragen die gesteld moesten worden niet werden gesteld. Vragen zoals bijvoorbeeld “hoe werkt een schilderij” en “hoe verhoudt de werking van een schilderij zich tot de functie van die specifieke kamer”? Toen de kwestie grondig(er) werd onderzocht werd er finaal voor gekozen om het schilderij (op z’n minst tijdelijk) terug te hangen.

“Voor de geëscaleerde cancelstructuur geldt dat ze stevig bekritiseerd zou moeten worden. Bovendien is het volgens mij alleen maar terecht dat woke daar volledig los van zou moeten komen te staan”, aldus de hoogleraar. Zij stelde verder nog te geloven in de kracht van het publieke debat evenals een kritische analyse van cultuur en subtiel nadenken hierover en het kunnen zien van nuances. Op deze manier is er sprake van een aanzienlijk groter draagvlak waardoor bepaalde scherpe kantjes van het debat afgehaald kunnen worden.

De maatschappelijke gevolgen van de woke cultuur

Het hele woke denken werd eigenlijk pas echt grondig onderdeel van de maatschappij in het jaar 2010. Toen vatte het post op de belangrijkste Amerikaanse universiteiten waarna er al snel sprake was van een sterk gegroeid bewustzijn op het gebied van racisme evenals sociale ongelijkheid. Dit sterk toegenomen bewustzijn had als gevolg dat ook de roep om verandering van de traditionele, academische waarden en gebruiken steeds groter werd. Eén van de punten van kritiek luidde dat de leerstof die werd gegeven op universiteiten te veel gericht zou zijn op Westerse ideeën. Men was dan ook van mening dat de inhoud sterk gedekoloniseerd diende te worden.

Boycot op rechts

Zaken die als te conservatief werden bestempeld werden afgekeurd. Daar bleef het echter niet bij, want ook gastsprekers werden geviseerd. Verschillende vaak rechtse denkers werden bijvoorbeeld geboycot. Daarnaast was het zo dat er vanaf het jaar 2010 door studenten ook werd gepleit voor een aanpassing van het taalgebruik welke teveel gericht zou zijn op meerderheidsgroepen. Finaal vond ook de oprichting van zogenaamde “safe spaces” plaats waar subgroepen zich op een veilige manier zouden kunnen onttrekken aan de vooroordelen evenals discriminatie van de buitenwereld.

Verzet van docenten tegen de wil van de studenten

In eerste instantie kon bovenstaande rekenen op heel wat positieve reacties, maar ook de tegenkantingen bleven niet uit. Verschillende docenten beklaagden zich dan ook over het feit dat studenten eisten dat werken van verschillende gerenommeerde blanke (of witte) auteurs als Plato en Aristoteles uit het curriculum zouden worden verwijderd. Voor de werken van deze gerenommeerde Griekse filosofen geldt dat ze als eerste in het eerste semester werden behandeld en dat was voldoende om als racistisch te worden bestempeld.

Transfobie op het gerenommeerde Harvard

Naast bovenstaande was het zo dat één van de hoogleraren aan de universiteit van Harvard transfobie werd verweten. Dit omdat ze weigerde om gebruik te maken van de term ‘zwangere personen’. Deze term zou volgens de studenten duidelijk moeten maken dat niet alleen vrouwen, maar ook transgender mannen, hermafrodieten en non-binaire personen een zwangerschap kunnen hebben en kinderen kunnen krijgen.

Maatregelen in verschillende Amerikaanse staten

De impact van het hele woke gebeuren op de maatschappij is vanaf het begin het sterkst geweest in de Verenigde Staten. Het is dan ook hier dat verschillende staten er al vrij snel voor kozen om maatregelen te nemen om de invloed van woke op het onderwijs binnen de perken te kunnen houden. Deze maatregelen komen erop neer dat het gebruik van bepaalde boeken evenals het bespreken van bepaalde onderwerpen zijn verboden. Het gaat hierbij onder meer om homoseksualiteit en transgenderisme. In het bijzonder voor de Republikeinse gouverneur van Florida, namelijk Ron DeSantis geldt dat hij in verband wordt gebracht met verschillende van deze maatregelen die zijn doorgevoerd.

Mensen geven een eigen betekenis aan het begrip woke

Dat er vandaag de dag steeds vaker sprake is van een zekere afstand tussen de oorspronkelijke terminologie van het woord ‘woke’ en hoe mensen ze in de praktijk bestempelen wordt duidelijk wanneer je mensen in de straat vraagt wat dit begrip voor hen nu precies betekent en of ze het zelf zijn of niet. De antwoorden die uit een dergelijke rondvraag naar voren kwamen waren ronduit verrassend. We stellen graag enkele antwoorden op deze vraag hieronder aan je voor:

  • “Ja ik ben zelf woke. Ik hecht ontzettend veel belang aan zaken die belangrijk zijn voor de natuur. Ik zie woke als een verwijzing naar de situatie waarin je, je bewust bent van alles wat er om je heen gebeurt.”
  • “Nee ik ben niet woke. Eigenlijk stelt de community achter de ‘woke beweging’ dat het niet de bedoeling is dat mensen in hokjes worden geplaatst, maar met dit soort zaken wordt net het tegenovergestelde bereikt. Ik ben van mening dat mensen er beter aan doen om gewoon zichzelf te zijn en geen ruzie te maken. Iedereen moet gewoon lekker zijn eigen ding kunnen doen. Laten we het daar verder ook maar bij houden.”
  • “Ik ben woke in die zin dat ik mijn ogen niet sluit voor hoe slecht het er in de wereld aan toe gaat. Ik wil er graag een bijdrage aan kunnen leveren om deze te kunnen verbeteren. Dit betekent concreet dat je niet alleen zorgt voor de wereld, maar ook voor elkaar.”

Uiteraard zijn bovenstaande slechts enkele van de reacties die je waarneemt wanneer je een rondvraag over woke zou doen bij mensen in de straat. Dit maakt echter wel meteen duidelijk dat er verschillende invullingen worden gegeven aan het begrip en dat lang niet iedereen het erover eens is. Op z’n minst kan er worden gesteld dat het hele woke gebeuren door de jaren heen extremere proporties is gaan aannemen. Niet alleen is er daardoor steeds meer afstand ontstaan ten opzichte van de oorspronkelijke betekenis van het woord, daarnaast is het net dat extremere karakter dat ervoor zorgt dat steeds meer mensen het begrip de rug toekeren.



Welke betekenis geven experts aan het begrip?

Wanneer er aan verschillende experten wordt gevraagd hoe zij de betekenis van het woord woke invullen weerklinken compleet andere verhalen. Zo wordt er gesteld dat het begrip gaat over weerbaar zijn tegen vormen van onderdrukking evenals over je inzetten voor gelijkheid. Een samenleving zou voor elk individu dat er deel van uitmaakt dan ook gelijk moeten zijn. Iedereen zou met andere woorden over dezelfde rechten evenals mogelijkheden moeten kunnen beschikken ongeacht de huidskleur, het karakter of bijvoorbeeld de seksuele voorkeur.

Welke kritiek weerklinkt er tegenover woke?

De achterliggende gedachte achter het oorspronkelijke begrip van de term woke is er duidelijk één die alleen maar als positief kan worden bestempeld. Dit gezegd hebbende is het zo dat deze term vandaag de dag vaak op andere manieren wordt gebruikt of zelfs misbruikt. Hierdoor neemt niet alleen het volgersaantal van woke toe, maar kan hetzelfde gezegd worden voor de tegenstanders. Deze laatste groep laat zich ook steeds feller horen. Kritiek op de hele woke beweging komt in de praktijk uit verschillende hoeken. We zetten alvast graag een aantal voorbeelden hiervan hieronder voor jou op een rijtje.

Negatieve weerklank binnen de commerciële wereld

In eerste instantie is er sprake van een negatieve weerklank ten opzichte van het woord ‘woke’ binnen de commerciële wereld. Het was de schrijver John Ringo die ooit uitpakte met de inmiddels beruchte uitspraak “Get woke, go broke”. Voor deze uitspraak geldt dat ze verwijst naar de commerciële organisaties die door sociaal rechtvaardige campagnes opgezadeld zouden worden met (niet onaanzienlijke) financiële verliezen. Verschillende campagnes kunnen hiervoor als voorbeeld worden aangehaald.

Verlies voor Gilette

In eerste instantie was er bijvoorbeeld de campagne van het bekende scheermessenmerk Gilette waarbij het mannelijk gedrag dat werd vertoond ter discussie werd gesteld. Als gevolg hiervan werd het moederbedrijf van het merk, namelijk Procter & Gamble geconfronteerd met een verlies van maar liefst 5,24 miljard dollar. Althans dat was de veronderstelling. In werkelijkheid bleek het verlies toch vooral ontstaan te zijn als gevolg van valutaschommelingen gecombineerd met een al langer krimpende markt.

Creëert woke morele paniek?

De informatie eerder op deze pagina heeft reeds duidelijk gemaakt dat door verschillende academici het gebruik van de term ‘woke’ uitvoerig werd bekritiseerd. Onder meer Bart Cammaerts, een politieke wetenschapper actief aan de London School of Economics stelde dat de term woke het streven naar niet alleen sociale gelijkheid, maar ook naar rechtvaardigheid demoniseert. Hij is van mening dat de toepassing van deze term deel uitmaakt van een bredere, rechtse strategie waar gebruik in wordt gemaakt van anekdotes over gevallen van activisme welke uit de hand zijn gelopen om de volledige beweging te demoniseren.

(Overdreven) politiek correct

Daarnaast is er ook nog de Amerikaanse linguïst die luistert naar de naam John MacWhorter. Hij is van mening dat de term woke zeer sterke gelijkenissen vertoont met deze van ‘politieke correctheid’. Voor beide termen geldt volgens hem immers dat ze in eerste instantie een geringe betekenis hadden binnen linkse politieke bewegingen. Uiteindelijk werden ze pas aanzienlijk later ook bekend onder rechtse politici.

Ook anti-woke-beweging veroorzaakt morele paniek

Journalist Michael Hobbes liet zich ontglippen dat de anti-woke-beweging ook een soort van morele paniek veroorzaakt. Dit niet in het minst omdat het vaak niet duidelijk is wat het werkelijke gevaar is van woke terwijl de anti-woke-beweging op haar beurt vaak losse anekdotes gebruikt die vaak op een bepaalde samenzweerderige manier met elkaar zijn verbonden.

Kritiek vanuit alle politieke hoeken

Het gebeurt niet vaak dat rechtse en linkse politieke partijen het met elkaar eens zijn, maar toch kan er in de praktijk worden vastgesteld dat de kritiek op woke wel degelijk vanuit beide politieke kampen komt. Zo was er bijvoorbeeld het boek van de Amerikaanse hoogleraar ethiek Susan Neiman, namelijk Left is not woke dat stelde dat de onderliggende emoties van woke dan misschien wel links mogen zijn, maar dat niet geldt voor de conclusies evenals de beoogde maatregelen. Zij haalde in haar boek (al dan niet terecht) aan dat dit net gelieerd kan worden aan rechtse overtuigingen. Ook stelde zij vast dat de woke beweging progressieve mensen ontmoedigt om hun stem nog te laten horen of actief te zijn.

Waarden liggen niet zover uiteen als je denkt

Tussen de voor- en tegenstanders van woke is sprake van een duidelijk botsend waardebesef. Dit gezegd hebbende is het zo dat de normen en waarden eigenlijk in de praktijk tussen beide kampen helemaal niet zover uit elkaar liggen als we mogelijks zouden vermoeden. Het gaat dan ook in het bijzonder om het narcisme van de kleine verschillen die op de spits gedreven worden en waar zwaar aan wordt getild. Het gaat om de kleine zaken die duidelijk maken waar je als persoon voor staat. Dit bovendien in een tijd waarin identiteitsvorming als een moeilijk gegeven wordt bestempel omdat er binnen toch vrij korte tijd heel wat is veranderd.

Woke en de discussie over Zwarte Piet in Nederland

Misschien wel één van de meest bekende woke gerelateerde discussies die hier in Nederland wordt gevoerd is de discussie over Zwarte Piet. Verschillende voorstanders van deze discussie stellen zich de vraag of de feestvreugde van Sinterklaas echt minder groot wordt wanneer er sprake is van een roetpiet in plaats van een Zwarte Piet. Zij stellen dat het toch vreemd is dat de kleur schmink voor sommigen als een soort van identiteit bestempeld blijkt te worden die verdediging vereist. Zij stellen dan ook dat het nuttiger zou zijn om die tijd en energie te stoppen in het vieren van Sinterklaas met de vluchtelingen uit de buurt en hun te leren hoe gedichtjes of liedjes te schrijven in het Nederlands. De tegenstanders van de zwartepietendiscussie geven dan weer op hun beurt aan dat het vooral gaat om het bewaken van een traditie en die traditie is gevormd door de combinatie van Zwarte Piet en Sinterklaas.



Sleutel tot het verbroederen van voor- en tegenstanders

Eerder op deze pagina werd reeds de vraag gesteld of er een manier bestaat om voor- en tegenstanders van woke met elkaar te verenigen. Daarbij werd ook aangehaald dat de verschillen tussen beide kampen in de basis helemaal niet zo groot en onoverkomelijk zijn als vaak wordt vermoed. De sleutel tot verbroedering tussen beide kampen hoeft dan ook eigenlijk niet echt ver te worden gezocht. Experten benadrukken dat deze oplossing is terug te vinden in het “ontbubbelen”, een term die na afloop van de COVID-pandemie steeds vaker de kop opstak.

Concreet betekent ontbubbelen dat je ervoor kiest om mensen bij je thuis uit te nodigen die over een andere visie beschikken. Vervolgens kunnen jullie samen verschillende activiteiten ondernemen zoals bijvoorbeeld:

  • Samen voetballen;
  • Samen lekker hard zingen in de kerk;
  • Samen spelletjes spelen of wandelen.

Eigenlijk zou je dus alles moeten doen met deze personen wat je normaal zou doen wanneer je met iemand een connectie aan zou willen gaan. Op deze manier krijg je een veel beter beeld van de denk- en handelswijze van deze andere persoon in de praktijk. Dit zorgt vaak voor compleet andere inzichten die je niet krijgt wanneer je bijvoorbeeld rond blijft hangen op social media. Dit is echter helaas precies wat de meeste mensen vandaag de dag wel doen.

Ontbubbel en kom samen

Ontbubbelen en verbroederen wordt reeds menig aantal jaren bestempeld als de sleutel tegen onrecht en discriminatie. Misschien zou deze sleutel ook wel passen op het conflict dat vaak ontstaat tussen voor -en tegenstanders van de vaak (onnodig) giftige woke-cultuur waar vandaag de dag jammer genoeg steeds vaker sprake van is.

Veelgestelde vragen over woke

De informatie op deze pagina heeft duidelijk gemaakt dat er nog erg vaak misverstanden bestaan over het begrip woke. Dat is niet in het minst het gevolg van het feit dat er vaak uiteenlopende invullingen aan het begrip worden gegeven. Daarnaast zien we in de praktijk ook regelmatig vaak terugkerende vragen gesteld worden. We hebben enkele van de belangrijkste van deze vragen voor je uitgezocht en geven er ook meteen een passend antwoord op.

Is woke vooral een begrip onder jongeren?

Er wordt vaak gezegd dat woke vooral leeft onder de jongeren van vandaag. Daar valt wel iets voor te zeggen, maar helemaal correct is het toch ook weer niet. Voor heel wat oudere mensen geldt dan ook dat ze zeker het verscherpte bewustzijn van woke jongeren volgen. Het moet echter gezegd dat woke vooral kan worden bestempeld als een soort van communicatievorm.

Het betreft hier dan ook een manier om duidelijk te maken waar je als persoon voor staat zodat je op die manier een bepaalde identiteit kan creëren. Het is mede omwille van deze reden dat er op social media vandaag de dag zoveel verschillende posts zijn terug te vinden waaruit kan worden afgeleid waar de betrokkene in kwestie staat, namelijk (hopelijk) aan de goede kant van de geschiedenis. De persoon in kwestie staat achter de voortuitgang en steunt de emancipatie en wil dat bijgevolg dan ook graag laten blijken ten opzichte van de buitenwereld.

Voor verschillende critici geldt dat ze hier in het verleden nogal smalend over hebben gedaan. Eén van de opvallendste critici op dit vlak was voormalig Amerikaans president Barack Obama. Hij stelde dan ook verschillende malen dat er niets zo makkelijk is als vanuit je luie zetel te reageren. Op deze manier zou je de wereld dan ook helemaal niet kunnen veranderen… waar uiteraard zeker iets voor te zeggen valt.

Dit gezegd hebbende onderschat de voormalige Amerikaanse president hiermee wellicht toch ook enigszins de kracht van social media. Een enkele oproep van de woke beweging kan zomaar duizenden of soms zelfs miljoenen mensen op de been brengen terwijl ook grote bedrijven als de dood zijn voor de slechte pers die op deze manier kan ontstaan.



Waar worden de vaak heftige reacties precies door veroorzaakt?

De vaak heftige reacties die ontstaan ten opzichte van de woke beweging worden vaak veroorzaakt doordat er een soort van schuldgevoel wordt aangepraat. Voor verschillende geminoriseerde en gediscrimineerde groepen lijkt het in de praktijk te makkelijk te zijn om het verleden gewoon met de mantel der liefde te bedekken en te zetten: ‘oké dat was het verleden, maar we leven vandaag in het nu’. Toen was er sprake van racistische en seksistische overtuigingen, maar vandaag de dag is dat niet langer het geval. Voor deze geminoriseerde en gediscrimineerde groepen geldt dat ze dit te makkelijk vinden.

Er wordt op dit vlak een voortgezet gewetensonderzoek uitgevoerd welke veel weg heeft van een soort van psychohygiënische oefening. Je dient als het ware je ziel en geest te reinigen van die smetten uit het verleden. In onze regio is dit relatief beperkt, maar in de Verenigde Staten gaat men hier toch vrij ver in. Daar vinden er zelfs speciale trainingen plaats binnen de cultuursector evenals in bijvoorbeeld het hoger onderwijs en zelfs in de media. Dit zijn de hotspots waar het hele woke gebeuren het meest van leeft.

Kan de woke beweging bestaan zonder social media?

Het staat als een paal boven water dat woke groot is geworden door toedoen van social media. Vanuit dit perspectief zouden we dan ook kunnen stellen dat ze bestempeld kan worden als een soort van social media fenomeen. De column van Buckinx zou nooit door zoveel mensen opgepikt zijn geweest had social media niet bestaan. Tegelijkertijd is het zo dat woke net daardoor in oppervlakkigheid dreigt te verzanden die een beetje eigen is aan social media.

Het debat dat op social media platformen wordt gevoerd over woke zorgt ervoor dat er sprake is van polarisatie. Het gebeurt dan ook eerder zelden dat je er bedaarde en rustige uiteenzettingen aantreft van ideeën. Bijna voortdurend is het dan ook zo dat je er struikelt over beledigingen en uithalen waardoor de situatie bijna altijd escaleert. Het is dan ook maar zeer de vraag wie er eigenlijk echt recht heeft van spreken en wie echt deel kan nemen aan het debat en wie eigenlijk beter zou zwijgen. Eigenlijk zijn dit cruciale vragen die helemaal teruggaan tot in de kern van de democratie.

Zouden voor- en tegenstanders van woke zich kunnen verzoenen?

De hierboven reeds aangehaalde veelgestelde vragen zijn vaak niet zo eenvoudig te beantwoorden. Laat staan dat er vaak sprake is van een éénduidig antwoord. We hebben het echter nog niet over de misschien wel allerbelangrijkste vraag van allemaal gehad, namelijk zou er een mogelijkheid bestaan om de voor- en tegenstanders van woke te verzoenen of niet?

Het is eigenlijk compleet fout om de bevolking in te delen in twee groepen, namelijk de voor- en de tegenstanders van woke. Zou je dat bij wijze van gedachte-experiment toch doen? Dan is het van belang om te beseffen dat allebei deze groepen menen dat ze staan voor iets zeer belangrijks. Wie woke is staat bijvoorbeeld voor emancipatie en vraagt bijgevolg om respect voor groepen die zich verdrukt voelen. Wie tegen woke is streeft vooral naar het recht op vrijemeningsuiting omdat hiermee volgens hen de moderne cultuur valt of staat.

Er zijn voldoende voorbeelden aan te halen van situaties die door de jaren heen zijn veranderd omdat ze als niet voldoende woke werden bestempeld. Hier in Nederland is het bijvoorbeeld zo dat reizigers door de spoorwegen niet langer worden aangesproken met “dames en heren”, maar wel met “beste reizigers”. Dit met als belangrijkste reden om ervoor te zorgen dat non-binaire mensen zich niet gekwetst zouden voelen. Hier valt uiteraard iets voor te zeggen, maar er zijn in de praktijk ook nog andere voorbeelden aan te halen die heel wat verder gaan dan dit.

Voor heel wat mensen geldt vandaag de dag bijvoorbeeld dat ze van mening zijn dat de term “zwart” niet langer mag worden gebruikt in negatieve uitdrukkingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan uitdrukkingen zoals “een zwarte dag” of “een zwarte bladzijde omdraaien”. Dit gaat dan weer in tegen de voorkeur van mensen die zich graag vrank en vrij willen kunnen uitdrukken en daarbij over de mogelijkheid willen beschikken om het volledige repertoire van taal te kunnen gebruiken. Ook al is deze soms niet heel beschaafd.