Ambitieus betekenis
Als iemand ambitieus is, is die persoon ijverig. Hij of zij wil kosten wat het kost zijn doelen bereiken en zet zijn beste beentje voor om de doelen die hij of zij voor ogen heeft te bereiken. Iemand die vol ambitie zit werkt hard, laat zich zien en vindt het niet erg om risico’s te nemen en uitdagingen aan te gaan. Een ambitieus persoon zet vaak ook torenhoge doelen voor zichzelf.
Ambitieus in het Engels
In het Engels bestaat het woord ambitious, wat precies hetzelfde betekent als ambitieus in het Nederlands. Iemand die ambitious is, is gedreven om de doelen die hij of zij voor zichzelf heeft gezet te bereiken. Door hard te werken, risico’s te nemen en uitdagingen aan te gaan.
| Aspect | Beschrijving | Voorbeeld | Synoniemen | Antoniemen |
|---|---|---|---|---|
| Betekenis | Gedreven om succes te behalen en doelen te bereiken. | Hij is ambitieus en streeft naar een leidinggevende positie binnen het bedrijf. | eerzuchtig, ijverig, streberig, groots, gewaagd | bescheiden, tevreden, onverschillig |
| Gebruik in een zin | Toont de toepassing van het woord in context. | Zij heeft ambitieuze plannen om haar eigen bedrijf te starten. | – | – |
| Herkomst | Afgeleid van het Franse woord ‘ambitieux’, dat op zijn beurt afkomstig is van het Latijnse ‘ambitiosus’. | – | – | – |
| Uitspraak | IPA: /ɑmˈbi(t)ʃøs/ | – | – | – |
| Woordsoort | Bijvoeglijk naamwoord | – | – | – |
| Verbuiging | ambitieus (stellend), ambitieuzer (vergrotend), ambitieust (overtreffend) | – | – | – |
| Engelse vertaling | ambitious | – | – | – |
| Gebruik in spreektaal | Vaak gebruikt om iemand te beschrijven die hoge doelen stelt en hard werkt om deze te bereiken. | De ambitieuze student studeerde dag en nacht voor zijn examens. | – | – |
Oorsprong van het woord ambitieus
Het woord ambitieus komt voort uit het Latijnse ‘ambitiosus’, dat afgeleid is van ‘ambitio’. Oorspronkelijk betekende dit het rondgaan om stemmen te winnen voor een politieke functie. Het verwees dus naar een streven naar eer of positie. In de loop van de tijd kreeg het woord een bredere betekenis en werd het gekoppeld aan het verlangen om vooruit te komen of iets groots te bereiken. Via het Frans vond het uiteindelijk zijn weg naar het Nederlands, waar het nu wordt gebruikt om mensen of plannen aan te duiden die zich richten op succes of vooruitgang.
Betekenis in alledaags gebruik
Ambitieus is een bijvoeglijk naamwoord dat vaak gebruikt wordt om aan te geven dat iemand hoge doelen heeft of veel wil bereiken. Het kan betrekking hebben op carrière, persoonlijke ontwikkeling, sport, ondernemerschap of andere levensdomeinen. Een ambitieus persoon is iemand die niet snel tevreden is, zichzelf blijft uitdagen en streeft naar het beste resultaat. Het woord kan ook gebruikt worden om plannen of ideeën te beschrijven die groot, gedurfd of vooruitstrevend zijn.
Ambitieus in werk en carrière
In een professionele context wordt het woord ambitieus regelmatig gebruikt om werknemers of sollicitanten te typeren. Werkgevers waarderen vaak medewerkers die ambitieus zijn, omdat zij doorgaans proactief, gemotiveerd en resultaatgericht te werk gaan. Ambitieus zijn in je loopbaan betekent meestal dat je bereid bent om te leren, extra inzet toont en gericht bent op doorgroeien, bijvoorbeeld naar een hogere functie of een leidinggevende rol.
Ambitieus in persoonlijke doelen
Ambitie is niet alleen gekoppeld aan werk. Ook op persoonlijk vlak kun je ambitieus zijn. Denk aan iemand die zich tot doel stelt om een marathon te lopen, een nieuwe taal te leren of een boek te schrijven. In zulke gevallen verwijst ambitieus zijn naar het stellen van uitdagende doelen die tijd, toewijding en doorzettingsvermogen vragen.
Ambitieuze projecten en plannen
Het woord ambitieus wordt ook vaak gebruikt om projecten of plannen te beschrijven die groots opgezet zijn of een hoge mate van uitdaging met zich meebrengen. Bijvoorbeeld een ambitieus bouwplan voor een volledig duurzame wijk, of een ambitieus beleidsvoorstel om klimaatneutraliteit binnen tien jaar te bereiken. In deze context betekent ambitieus dat het doel moeilijk, maar niet onmogelijk is, mits er voldoende inspanning geleverd wordt.
Voorbeelden van gebruik
- Zij heeft een ambitieus plan om binnen drie jaar een eigen bedrijf op te richten.
- De gemeente presenteerde een ambitieus project voor vergroening van het centrum.
- Hij is een ambitieuze student die altijd het hoogste uit zichzelf wil halen.
- Hun doelen voor volgend jaar zijn ambitieus, maar met de juiste aanpak haalbaar.
- Het team werkt aan een ambitieus innovatief product dat de markt kan veranderen.
Synoniemen van ambitieus
Er zijn diverse synoniemen voor ambitieus, afhankelijk van de context. Enkele voorbeelden zijn:
- Eerzuchtig
- Doelgericht
- Gedreven
- Strevend
- Streberig (meer negatief van toon)
- Vastberaden
- Geëngageerd
Hoewel al deze woorden verwant zijn, heeft elk een iets andere nuance. Zo is streberig vaak negatief geladen, terwijl doelgericht en gedreven juist positief klinken.
Tegenstellingen van ambitieus
Antoniemen of tegenovergestelde begrippen van ambitieus zijn woorden die verwijzen naar tevredenheid met de huidige situatie of een gebrek aan streven. Voorbeelden:
- Tevreden
- Bescheiden
- Passief
- Doelloos
- Terughoudend
- Afwachtend
Deze woorden worden vaak gebruikt om mensen te beschrijven die zich minder richten op succes, groei of prestatie, of die geen behoefte hebben aan verandering of erkenning.
Negatieve en positieve connotaties
Hoewel ambitieus meestal positief bedoeld is, kan het ook negatieve connotaties hebben. Iemand kan als te ambitieus worden ervaren als diegene ten koste van anderen zijn of haar doelen wil bereiken. Ook kan het woord een gevoel oproepen van druk, prestatiedrang of onrealistische verwachtingen. Aan de andere kant wordt het vaak geprezen in contexten waar inzet, discipline en zelfverbetering worden gewaardeerd.
Gebruik in beoordelingsgesprekken en vacatures
In beoordelingsgesprekken wordt het woord ambitieus vaak gebruikt om iemand te omschrijven die initiatief toont, doelen stelt en zichzelf blijft ontwikkelen. Ook in vacatures wordt er vaak gezocht naar ambitieuze kandidaten, wat impliceert dat de werkgever op zoek is naar iemand die niet stil blijft staan, maar actief wil groeien binnen het bedrijf.
Ambitie versus overambitie
Er is een verschil tussen ambitieus zijn en overambitieus zijn. Bij overambitie neemt iemand meer hooi op zijn vork dan haalbaar is, wat kan leiden tot stress, teleurstelling of burn-out. Het vinden van een gezonde balans tussen ambitie en realisme is daarom belangrijk. Ambitie op zichzelf is positief, zolang het samengaat met reflectie en haalbare doelstellingen.
Ambitieus in jongerentaal en cultuur
In moderne jongerentaal komt ambitieus steeds vaker voor, vooral in sociale media en zelfontwikkelingstrends. Jongeren gebruiken het woord om hun persoonlijke doelen en dromen kracht bij te zetten, bijvoorbeeld op het gebied van carrière, sport, lifestyle of creativiteit. Het draagt in deze context een positieve lading en wordt vaak gekoppeld aan doorzettingsvermogen en zelfvertrouwen.
Synoniemen ambitieus
De synoniemen voor het woord ambitieus zijn ijverig, eerzuchtig en streberig. Ambitieus kan zowel een positieve als negatieve lading hebben. Iemand die ambitieus of streberig is, wordt vaak gezien als het beste jongetje van de klas, die ook niet te vertrouwen is. Terwijl de persoon die ambitieus is gewoon bezig is met hard werken om zijn of haar doelen te bereiken.
Ambitieus in het dagelijkse leven
In het dagelijkse leven kun je enorm ambitieus zijn. Je kunt bijvoorbeeld al ambitieus zijn als je op een dag je hele huis wilt schoonmaken, de was wilt doen en ook nog eens met je kind naar voetbaltraining wilt. Dat zijn wel enorm veel taken om op een dag te doen, maar het is natuurlijk wel een mooi doel om te behalen.
Ambitieus op het werk
Op het werk kan je ook ambitieus zijn. Je wilt bijvoorbeeld doorgroeien binnen het bedrijf, meer salaris afdwingen of uiteindelijk de ervaring opdoen om bijvoorbeeld bij een ander bedrijf weer stappen te zetten. Ambitieuze medewerkers hebben niet alleen duidelijke doelen voor ogen, maar werken ook hard, nemen risico’s en gaan geen uitdaging uit de weg.
Ambitieus met sporten
Je kunt ook ambitieus zijn als je sport. Je wilt bijvoorbeeld de beste speler van het veld zijn als je voetbalt of je wilt in de sportschool het voor elkaar krijgen dat je met zwaardere gewichten kunt tillen. Bij het zetten van doelen zetten ambitieuze mensen een stip aan de horizon waar ze naartoe werken. Ze spreken ook in de regel met zichzelf af dat het doel binnen een bepaalde periode moet zijn bereikt.
Valkuilen van ambitieus zijn
Ambitieus zijn en ambities hebben is goed, maar er zijn ook valkuilen waarvoor je moet waken. Als de doelen te hoog gegrepen zijn, kan het zo zijn dat je ze niet haalt. Om welke reden dan ook. Dat kan voor frustratie, stress en zelfs depressie zorgen. Het is geen schande om doelen bij te stellen als ze te hoog gegrepen zijn. Hiermee voorkom je problemen, zoals te veel stress, wat ook weer voor geestelijke en lichamelijke klachten kan zorgen. Een andere valkuil is dat ambitieuze mensen vaak worden gezien als strebers en personen die niet te vertrouwen zijn.