Goede Vrijdag betekenis
Goede Vrijdag is de vrijdag voor Pasen. Op deze dag wordt door de christenen de kruisiging evenals de dood van Jezus herdacht. De Bijbel leert ons dat Jezus ter dood werd veroordeeld door de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus. Op Goede Vrijdag wordt de kruisiging en de dood van Jezus op de Golgotha heuvel herdacht. Goede Vrijdag vindt plaats na Witte Donderdag en wordt opgevolgd door Stille Zaterdag.
Waar komt de term Goede Vrijdag vandaan?
Veel mensen vinden het opmerkelijk dat Goede Vrijdag deze naam heeft gekregen. Jezus werd zwaar gemarteld voordat hij stierf waardoor deze dag toch bezwaarlijk als goed kan worden bestempeld. De verklaring voor de naam Goede Vrijdag wordt doorgaans vooral gezocht in het feit dat ze plaatsvindt voorafgaand aan de Joodse sjabbat. De Latijnse term hiervoor is parasceve. In de tweetalige Latijns-Limburgse woordenlijst die dateert van het jaar 1240 werd ze vertaald als ‘gut fridag’. Andere vertalingen die dateren uit dezelfde periode zijn ‘ghode vrindaghe’, ‘dgoets vridaeghs’ en ‘goeden vriendaghe’.
Hoe wordt Goede Vrijdag gevierd?
Voor protestantse en evangelische christenen geldt dat ze er op Goede Vrijdag doorgaans voor kiezen om een speciale kerkdienst bij te wonen. Voor deze kerkdienst geldt dat ze doorgaans ingetogen, sober en serieus is van aard. Voor de Katholieke christenen geldt dat ze het allemaal net wat uitvoeriger aanpakken. Vaak is het zo dat de festiviteiten (als ze zo beschreven mogen worden) starten om 15h00. Dat is namelijk het officiële uur van de dood van Jezus. Een groep gelovigen loopt dan als een stoet langs de verschillende staties die het verhaal van Jezus kruisiging vertellen. In de avond vindt er in veel katholieke kerken dan vervolgens een dienst plaats met speciale elementen waaronder bijvoorbeeld de kruishulde. Verder is het zo dat de Godslamp wordt gedoofd terwijl het ook opvalt dat het altaar volledig kaal is gemaakt. Dat is een verwijzing naar het feit dat Jezus als “afwezig” wordt beschouwd.
| Feestdag | Datum 2025 | Dagen ten opzichte van Goede Vrijdag | Beschrijving | Belang |
|---|---|---|---|---|
| Aswoensdag | 5 maart 2025 | -44 dagen | Begin van de vastenperiode, christenen laten een kruisje met as op hun voorhoofd zetten. | Reflectie en boetedoening |
| Palmzondag | 13 april 2025 | -5 dagen | Herdenking van Jezus’ intocht in Jeruzalem, mensen dragen palmbladeren. | Voorbereiding op de Goede Week |
| Witte Donderdag | 17 april 2025 | -1 dag | Herdenking van het Laatste Avondmaal van Jezus met zijn discipelen. | Institutie van de Eucharistie |
| Goede Vrijdag | 18 april 2025 | 0 dagen | Herdenking van de kruisiging en dood van Jezus Christus. | Offer en verlossing |
| Stille Zaterdag | 19 april 2025 | +1 dag | Dag van stilte en meditatie, terwijl Jezus in het graf ligt. | Reflectie op het lijden van Christus |
| Pasen | 20 april 2025 | +2 dagen | Viering van de opstanding van Jezus uit de dood. | Overwinning op de dood en hoop |
| Hemelvaartsdag | 29 mei 2025 | +41 dagen | Herdenking van de opstijging van Jezus naar de hemel, 40 dagen na Pasen. | Voltooiing van de aardse missie van Jezus |
| Pinksteren | 8 juni 2025 | +51 dagen | Viering van de komst van de Heilige Geest op de apostelen en andere volgelingen van Jezus. | Geboorte van de kerk |
Noodzakelijk zoenoffer
Er bestaat de nodige discussie over de oorsprong van de naam ‘Goede Vrijdag’. Voor Nederlandse, Christelijke schrijvers geldt bijvoorbeeld dat ze vaak stellen dat Goede Vrijdag zodanig wordt genoemd omdat de kruisdood van Jezus een noodzakelijk zoenoffer bracht wat de verlossing van de zonde mogelijk maakte. In bepaalde gevallen is het zo dat er ook wordt gedacht aan een herkomst van “Gods Vrijdag”. Echter zijn hier eigenlijk nooit concrete bewijzen voor gevonden. In ieder geval bestaat er over de herkomst van de naam duidelijk wat discussie.
Wat is het verhaal van Goede Vrijdag?
Het verhaal van Goede Vrijdag is één van de meest aangrijpende verhalen uit de Bijbel. Ze begint eigenlijk al na het Laatste Avondmaal van Jezus op Witte Donderdag. Toen werd Jezus gevangen genomen in opdracht van de religieuze leiders van Jeruzalem omdat hij zichzelf de zoon van God durfde te noemen. Ook het feit dat Jezus namens God mensen hun fouten vergeeft werd door de leiders niet bepaald gewaardeerd. Jezus werd ter dood veroordeeld, maar alvorens dit vonnis daadwerkelijk werd uitgevoerd had hij nog een lange en pijnlijke weg af te leggen.
De kruisweg van Jezus
De martelgang van Jezus begon aan het paleis van Pilatus en bracht hem uiteindelijk naar de Golgotha heuvel. Naar dit traject wordt verwezen als de kruisweg van Jezus. Er hangt een blok met spijkers aan Jezus voeten waar hij telkens tegenaan loopt. Eén van de mensen die het gruwelijke tafereel aanschouwt, namelijk een vrouw genaamd Veronica veegt het gezicht van Jezus af waarna er vervolgens een afdruk in het doek blijft staan. De kruisweg eindigt op het ogenblik dat Jezus aan het kruis wordt gehangen en gekruisigd wordt. Wanneer de kruisweg van Jezus wordt afgebeeld op een schilderij wordt er vaak ook nog een soldaat op afgebeeld die Jezus in de zij steekt. Dit doet hij om te controleren of Jezus wel echt dood is.
Kerkorgel en kerkklokken blijven stil
De kerkdiensten die worden gehouden op Goede Vrijdag staan uiteraard volledig in het teken van dit verhaal. Omdat het verhaal voor de christelijke gemeenschap zo’n verdrietig karakter heeft wordt er doorgaans voor gekozen om zowel het kerkorgel als de kerkklokken te laten zwijgen. In menig aantal kerken, maar ook in concertzalen zingen zowel volwassenen als kinderen de ‘Mattheüspassie’. Dit is een muziekstuk dat speciaal werd gecomponeerd om het lijden van Jezus te vertellen. Het aantal diensten die op Goede Vrijdag worden gehouden is door de jaren heen wel danig ingeperkt. Zo’n dienst vindt dan ook in lang niet elke kerk meer plaats.