Symbiose betekenis
Binnen de biologie staat symbiose voor het langdurig samenleven van twee of meer organismen. Het betreft hier verschillende soorten die samenleven waarbij het samenleven voor minstens één van de organismen als gunstig of zelfs noodzakelijk kan worden bestempeld. Naar de grootste of belangrijkste partner wordt verwezen als zijnde de gastheer. Gaat het met één van de symbionten niet goed, dan zou dat zomaar ook eens schadelijk kunnen zijn voor de ander.
Drie belangrijke vormen van symbiose
Het is belangrijk om te begrijpen dat er in de praktijk een onderscheid wordt gemaakt tussen drie verschillende vormen van symbiose. Het betreft hier:
- Het mutualisme;
- Het commensalisme;
- Het parasitisme.
Bij mutualisme is het zoals de naam reeds aangeeft zo dat beide organismen een bepaald voordeel behalen uit het samenleven. Er valt in de praktijk een bekend voorbeeld aan te halen van de anemoonvis en de zeeanemoon. Voor deze eerste geldt dat ze er bekend om staat kleine diertjes te eten die op de zeeanemoon zitten. Op deze manier wordt voorkomen dat deze kleine diertjes de zeeanemoon schade toebrengen. Op haar beurt geeft de zeeanemoon een plek om te schuilen aan de anemoonvis. Zo wordt deze beschermd tegen roofdieren.
Commensalisme
Een tweede vorm van symbiose luistert naar de naam ‘commensalisme’. Hierbij is het zo dat de kleine symbioot het belangrijkste voordeel kent. Hij profiteert als het ware van de gastheer zonder dat deze daar zelf nadeel van ondervindt. Bij haaien is het bijvoorbeeld zo dat er vaak kleine zuigvissen op de huid van het dier gaan zitten. Deze zuigvissen eten dan de restjes op die overblijven wanneer de haai een prooi heeft gevangen. Voor de haai geldt dat hij in deze situatie dienst doet als gastheer. Het is voor hem niet goed, maar ook niet slecht dat er zuigvissen op zijn huid plaatsnemen. De zuigvissen zijn kleine symbionten die zelf niet op zoek moeten gaan naar voedsel waardoor ze ook zelf aanzienlijk minder risico lopen.
| Vorm van symbiose | Uitleg | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Mutualisme | Beide soorten halen voordeel uit de samenwerking. | De samenwerking tussen stikstofbindende Rhizobium-bacteriën en vlinderbloemige planten zoals klaver. De bacteriën voorzien de plant van stikstof, terwijl de plant suikers levert aan de bacteriën. |
| Commensalisme | Één soort profiteert van de samenwerking, terwijl de andere soort geen voor- of nadeel ondervindt. | De relatie tussen epifytische planten, zoals mossen, die op bomen groeien zonder deze te beschadigen. De mossen profiteren van een verhoogde positie voor betere lichtopvang, terwijl de boom geen hinder ondervindt. |
| Parasitisme | Één soort (de parasiet) profiteert ten koste van de andere soort (de gastheer), die schade ondervindt. | De lintworm die in de darmen van zoogdieren leeft en voedingsstoffen opneemt, waardoor de gastheer verzwakt raakt. |
Parasitisme
De derde vorm van symbiose luistert naar de naam ‘parasitisme’. Hierbij is het zo dat de kleine symbioot terug profiteert van de gastheer terwijl deze laatste daar wel degelijk hinder van ondervindt. Voor zo’n kleine symbioot geldt dat er in de praktijk vaak naar wordt verwezen als zijnde een parasiet. Een voorbeeld van zo’n parasiet is de lintworm. Een lintworm kan plaatsnemen in de darm van de mens waar ze vervolgens al het voedsel gaat opeten. Doordat de lintworm al het voedsel zelf opeet krijgt de persoon aanzienlijk minder voedingsstoffen binnen. De lintworm profiteert duidelijk van deze situatie, want hij krijgt voeding binnen zonder daar ook maar iets voor te moeten doen. Voor de mens is dit echter zeer nadelig omdat er zeer veel voedingsstoffen verloren gaan en er vaak ook sprake is van significant gewichtsverlies.
Symbiose in een relatie
Symbiose is een begrip dat voornamelijk voorkomt binnen de biologische wereld. Het is dan ook niet moeilijk om een brugje te maken naar de integratie van symbiose binnen een relatie tussen verschillende personen. Het kan hierbij gaan om verschillende soorten relaties, namelijk:
- De relatie tussen een ouder en diens kind(eren);
- De relatie tussen twee partners.
Indien er sprake is van een symbiotische relatie zal je vast kunnen stellen dat je het moeilijk vindt om alleen te zijn. Is je partner niet bij jou? Dan wil je eigenlijk niets liever dan hem of haar de hele dag door berichtjes sturen. Zonder dat je het goed en wel beseft laat je jouw partner vaak merken het niet fijn te vinden wanneer hij of zij bijvoorbeeld iets alleen doet samen met vrienden of vriendinnen. Je wilt alleen maar samen zijn en bent bijgevolg erg afhankelijk. Is er sprake van een symbiotische relatie tussen een ouder en een kind? In dat geval merken ouders dat ze het zeer moeilijk vinden om hun kind los te laten. Er is daarbij ook sprake van een meer dan gemiddelde bezorgdheid. Kenmerkend voor een symbiotische relatie is dat de relatie tussen de beide partners of bijvoorbeeld de ouder en het kind behoorlijk moeizaam verloopt.