Dushi betekenis
Aangenomen wordt dat het woord dushi naar alle waarschijnlijkheid afkomstig is van het Spaanse ‘dulce’. Dit betekent zoveel als ‘zoet’. Binnen het Papiaments, wat een samensmelting is van Spaans, Nederlands, Engels, Frans en Afrikaanse talen kunnen er verschillende betekenissen aan toegeschreven worden. In de context van eten wordt het woord echter vaak gebruikt om duidelijk te maken dat iets lekker is. Eten hoeft dus niet per definitie zoet te zijn om dushi te zijn!
Dushi, afkomstig uit het Papiaments
De oorsprong van het woord dushi moeten we dus gaan zoeken in een taal die voor velen ongetwijfeld onbekend is. Het gaat hierbij om een zogenaamde creoolse taal die in verschillende landen wordt gesproken. Het betreft hier meer concreet:
- Aruba;
- Curaçao;
- Bonaire.
De taal kan het best omschreven worden als een unieke mengelmoes van het Spaans, Nederlands, Engels en Frans. Ook diverse invloeden uit Afrikaanse talen zijn aanwezig.
Dushi als koosnaampje
Antilliaanse mannen staan erom bekend vaak een diepe liefde te voelen voor hun vrouw. Die liefde spreken ze dan ook maar wat graag uit. Van de verschillende koosnaampjes die zij gebruiken is dushi ongetwijfeld de vaakst gebruikte. Dit overigens niet alleen binnen een relatie, maar ook daarbuiten. “Mi dushi” betekent dan ook net zoveel als “mijn schatje”. “Denki dushi” staat dan weer logischerwijs voor “bedankt schatje”. Dit koosnaampje kan niet alleen worden gebruikt als man tegenover diens partner, maar ook als ouder tegenover het kind of de kinderen.
Link met het Portugese ‘doce’
Het is mogelijk om binnen verschillende talen invloeden vast te stellen op het woord dushi. Een andere, eveneens bekende invloed is bijvoorbeeld afkomstig uit het Portugees. Het gaat hierbij dan om ‘doce’ wat zoveel betekent als zoet en lieflijk. Bovendien is het zo dat dushi ook vaak wordt gebruikt om aan te geven dat iemand lief is. Krijgt een man een geschenk of een compliment van een vrouw? Dan wordt hier vaak voor bedankt met de term dushi.
Een “sexy” woord
Er bestaan verschillende manieren om iemand duidelijk te maken dat je die persoon sexy vindt. Het gebruik van het woord ‘dushi’ is één van deze mogelijkheden. Niet alleen voor mannen, maar ook voor vrouwen is het mogelijk om deze term te gebruiken wanneer je iemand aantrekkelijk vindt. Voor het woord dushi geldt overigens dat je ze niet alleen maar hoort op Curaçao. Ook hier in Nederland is het immers zo dat dit woord diep ingeworteld zit in de straattaal.
Dushi als specifieke koosnaam op Curaçao
De populariteit van het woord dushi heeft er door de jaren heen voor gezorgd dat er verschillende unieke varianten mee zijn ontstaan. Eén van deze varianten weerklinkt op het eiland Curaçao. Hier ontstond dan ook een geheel eigen koosnaam die vaak wordt gebruikt namelijk ‘Dushi Korsou’. Bij wie over de nodige kennis beschikt over Curaçao zal deze naam ongetwijfeld bekend in de oren klinken. Dat is het gevolg van het feit dat het vroeger de naam was van het officiële volkslied. Tegenwoordig wordt het vooral gebruikt om te beschrijven hoe mooi of misschien wel “sexy” het eiland wel niet is.
Dushi volksliederen
Door de jaren heen is de naam ‘dushi’ opgenomen in de namen of titels van verschillende volksliederen. Het gaat hierbij zowel om het volkslied van Curaçao als deze van Bonaire.
Dushi Kòrsou
Was lange tijd het volkslied van Curaçao. De initiële tekst voor dit volkslied werd geschreven door frater Radulphus. De tekst werd specifiek geschreven naar aanleiding van de troonsbestijging van Koningin Wilhelmina in het jaar 1898.
Aruba Dushi Tera
Aruba Dushi Tera was in het verleden het officiële volkslied van het eiland Aruba. Het lied, waar een prachtige wals op kon worden gedanst, werd geschreven door Juan Chabaya Lampe op een compositie van Rufo Wever. Het lied werd op datum van 18 maart 1976 officieel aangenomen als volkslied van het (ei)land.
Papiamentse termen en hun betekenis
| Papiamentse term | Nederlandse vertaling | Voorbeeldzin | Vertaling voorbeeldzin |
|---|---|---|---|
| dushi | liefje, schatje; lekker, mooi | Bo ta un dushi hende. | Jij bent een lief persoon. |
| pasa bon | het beste, veel plezier | Pasa bon na bo biaha. | Het beste op je reis. |
| masha danki | hartelijk dank | Masha danki pa bo yudansa. | Hartelijk dank voor je hulp. |
| kon ta bai? | hoe gaat het? | Kon ta bai ku bo? | Hoe gaat het met jou? |
| bon bini | welkom | Bon bini na nos kas. | Welkom in ons huis. |
| ayó | tot ziens | Ayó, te otro bia. | Tot ziens, tot de volgende keer. |
| kas | huis | Mi ta bai kas. | Ik ga naar huis. |
| kuminda | eten | E kuminda ta dushi. | Het eten is lekker. |
| trankil | rustig | Nos ta trankil aki. | We zijn hier rustig. |
| laga nos | laten we | Laga nos bai playa. | Laten we naar het strand gaan. |