Narcist betekenis
Een narcist vindt zichzelf altijd belangrijker dan anderen. Hij of zij is van mening recht te hebben op een speciale behandeling. Bovendien vinden ze dat regels op hen niet van toepassing zijn. Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis houden geen of weinig rekening met anderen. Ze kunnen zich maar moeilijk inleven in een ander en gebruiken of misbruiken anderen voor hun eigen doelen. Narcisten hebben een grote behoefte aan bewondering.
Wat ligt er aan de basis van narcisme?
Beschikken over een bepaalde, gezonde mate aan eigenliefde is uiteraard niet slecht. Bij een narcist is er echter sprake van buitensporige eigenliefde. Dit is één van de meest typische, narcistische persoonlijkheidsstoornissen. Een psycholoog kan hier onderzoek naar doen en uiteindelijk een correcte diagnose stellen. Experten stellen dat een (jeugd)tauma vaak de rechtstreekse oorzaak is van het ontwikkelen van narcisme. In een poging om te kunnen omgaan met bijvoorbeeld een trauma, misbruik of verwaarlozing is het zo dat het kind zich (onbewust) op zichzelf gaat richten. Dit wordt bestempeld als de start of basis van het narcisme.
Onrealistisch gevoel van eigenwaarde
De defensieve reactie die aan de basis ligt van het narcisme zorgt ervoor dat de ontwikkeling van een gezond gevoel van eigenwaarde in de weg wordt gestaan. Tevens kenmerkend is dat narcisten vaak hun eigen kind ophemelen en (extreem) verwennen. Het kind kan helemaal niets verkeerd doen en alles wat het doet wordt bestempeld als geweldig. Hierdoor wordt een compleet foutief zelfbeeld gecreëerd. Dit alles gezegd hebbende is het zo dat er tot op moment van schrijven geen duidelijkheid bestaat over het exacte ontstaan van een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Dit betekent dat het onmogelijk is om één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Naar alle waarschijnlijkheid is het dan ook vooral een combinatie van verschillende zaken die hiervan aan de basis ligt.
Een narcist herkennen in een relatie
Veel mensen herkennen een narcist wanneer ze er een relatie mee hebben. Een relatie met iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis blijkt altijd uit verschillende (concrete) fasen te bestaan. In eerste instantie is er de start van de relatie waarbij de narcist zijn of haar partner overstelpt met complimenten. Narcisten worden in de beginfase van een relatie dan ook vaak bestempeld als charismatisch, attent en vooral zeer overtuigend. Eén enkele teleurstelling kan er echter voor zorgen dat de relatie meteen een zeer toxisch karakter krijgt. Narcisten wentelen zich vaak in een slachtofferrol wat vaak is bedoeld om jouw aandacht te trekken. Het is de bedoeling dat je jouw eigen behoeften vergeet en je volledig op die van een narcist concentreert. Dit maakt een relatie met een narcistisch persoon tot een psychologische lijdensweg waar je vaak ook nog eens niet zomaar uit kan ontsnappen.
Altijd op zoek naar een andere (betere) partner
Het onrealistische gevoel van eigenwaarde waar narcisten over beschikken zorgt ervoor dat relaties gedoemd zijn om te mislukken. Narcisten verwachten van hun partner dat ze echt als partner worden behandeld terwijl ze zelf altijd hun opties openhouden. Met andere woorden, een narcist is altijd op zoek naar iemand die nog beter is dan hun huidige partner. Bedrog loert omwille van deze reden altijd om de hoek.
Focus op het versterken van het zelfvertrouwen
Mensen die het dichtst bij een narcist staan, bijvoorbeeld hun partner, krijgen te maken met de ergste vorm(en) van misbruik. Een partner die lijdt aan narcisme vit bijvoorbeeld doorgaans constant op diens partner. Dit mag in eerste instantie dan misschien aanvoelen als plagen, niet alleen de frequentie, maar vooral ook de intensiteit van de opmerkingen neemt stelselmatig toe. Alles wat de partner doet is plots een probleem. Het doel van de narcist is vooral om het zelfvertrouwen van bijvoorbeeld hun partner te verlagen terwijl ze voor hun eigen zelfvertrouwen een meerwaarde trachten te creëren. Reageren op de vaak kwetsende opmerkingen van een narcist heeft overigens helemaal geen zin. In de praktijk heeft dit zelfs vaak het compleet tegenovergestelde effect. Door te reageren op de opmerkingen van de narcist geef je hun het gevoel dat ze macht over je hebben en dat wil je eigenlijk koste wat het kost voorkomen.
Gaslighting, een typisch kenmerk van narcisten
Een typisch kenmerk van narcisten is ‘gaslighting’. Dit is een bekende vorm van manipulatie en misbruik. Narcisten zijn meesters in het uitspuwen van de meest flagrante leugens. Ze deinzen er niet voor terug om mensen vals te beschuldigen en de realiteit te verdraaien. Dit alles doen ze om ervoor te zorgen dat mensen aan zichzelf gaan twijfelen, maar tegelijkertijd ook om zichzelf superieur te voelen. Narcisten gedijen wanneer ze aanbeden worden en maken gebruik van talrijke manipulatietechnieken om bijvoorbeeld hun partner of andere geliefden zover te krijgen.
Kan een narcistische persoonlijkheidsstoornis genezen worden?
Het “genezen” van een narcistische persoonlijkheidsstoornis verloopt in de praktijk niet zonder slag of stoot. Dat is vooral het gevolg van het feit dat narcisten vaak niet van zichzelf weten of denken dat er een probleem is. De behandeling van een narcistische persoonlijkheidsstoornis bestaat in de praktijk uit drie verschillende onderdelen, namelijk:
- Cognitieve gedragstherapie;
- Schematherapie;
- Mentaliseren bevorderende therapie.
Behandeling narcistische persoonlijkheid
De behandeling van een persoonlijkheidsstoornis bestaat onder meer uit het creëren van realistische doelen in plaats van grote, vaak onwezenlijke fantasieën. Narcisten kiezen er doorgaans slechts voor om een psycholoog te contacteren wanneer er ook symptomen van depressiviteit ontstaan. Dit maakt de behandeling ervan uiteraard allesbehalve eenvoudig.