Conventioneel betekenis

Aspect	Beschrijving	Voorbeelden	Opmerkingen
Definitie	Volgens de gewoonte; iets dat overeenkomt met traditionele of gevestigde manieren van doen.	– Het dragen van een pak naar een formele bijeenkomst. – Het vieren van nationale feestdagen op traditionele wijze.
Synoniemen	Traditioneel, gebruikelijk, klassiek, ouderwets, orthodox, conservatief.	– Het gebruik van een papieren agenda wordt als ouderwets beschouwd. – Klassieke muziek wordt vaak geassocieerd met traditionele stijlen.
Etymologie	Afkomstig van het Franse ‘conventionnel’, dat is ontleend aan het Latijnse ‘conventio’, wat ‘overeenkomst’ of ‘verdrag’ betekent.
Gebruik in de taal	Het bijvoeglijk naamwoord ‘conventioneel’ wordt gebruikt om aan te geven dat iets volgens de gevestigde normen of gebruiken is.	– Conventionele wapens verwijzen naar niet-nucleaire wapens. – Conventionele geneeskunde duidt op reguliere medische praktijken.
Conventionele beroepen	Beroepen waarbij routinematige en gestructureerde taken worden uitgevoerd volgens vaste procedures.	– Boekhouder – Administratief medewerker – Secretaresse	Deze beroepen vereisen nauwkeurigheid en aandacht voor detail.
Antoniemen	Onconventioneel, innovatief, experimenteel.	– Een onconventionele aanpak kiezen bij het oplossen van een probleem. – Experimentele kunstvormen die afwijken van de traditionele stijlen.
Gebruik in de technologie	In technologische context verwijst ‘conventioneel’ naar oudere of traditionele methoden en technieken.	– Conventionele energiebronnen zoals steenkool en olie. – Conventionele ovens die werken zonder geavanceerde functies zoals convectie.

Conventioneel in de geneeskunde

Binnen de medische wereld verwijst conventioneel naar de reguliere geneeskunde die is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en erkende behandelmethodes. Behandelingen zoals operaties, medicatie en fysiotherapie vallen onder conventionele zorg. Dit staat tegenover alternatieve behandelwijzen zoals acupunctuur, homeopathie of kruidengeneeskunde, die buiten het traditionele medische kader vallen. In de medische praktijk wordt vaak bewust onderscheid gemaakt tussen conventionele en aanvullende zorg, waarbij conventioneel doorgaans als uitgangspunt geldt.

Toepassing in techniek en industrie

In technische vakgebieden wordt conventioneel gebruikt om methodes of technieken aan te duiden die lange tijd de norm zijn geweest. Voorbeelden hiervan zijn conventionele draai- en freesmachines, die mechanisch worden bediend in plaats van via computers. Ook conventionele energieopwekking, zoals door het verbranden van fossiele brandstoffen, wordt onderscheiden van moderne, duurzame alternatieven. De term wordt vaak toegepast in contrast met innovatieve technologieën die afwijken van traditionele benaderingen.

Gebruik in psychologie en gedrag

In psychologische zin kan conventioneel gedrag duiden op het volgen van algemeen aanvaarde normen en gedragsregels. Mensen die conventioneel handelen, kiezen bewust of onbewust voor voorspelbare en sociaal geaccepteerde gedragingen. Dit kan voortkomen uit de behoefte aan veiligheid, herkenning of sociale bevestiging. In ontwikkelingspsychologie wordt conventioneel gedrag soms geassocieerd met een bepaald stadium van morele ontwikkeling, waarbij normen van de groep worden gevolgd zonder deze zelf kritisch te bevragen.

Conventioneel als waardeoordeel

Het woord conventioneel kan zowel positief als negatief geladen zijn, afhankelijk van de context. Positief gezien kan het stabiliteit, betrouwbaarheid en structuur uitstralen. Een conventioneel ingerichte woning wordt dan als verzorgd en overzichtelijk ervaren. Negatief gebruikt klinkt het snel als saai, star of ouderwets. Bijvoorbeeld als men spreekt van een conventionele denkwijze bij iemand die weinig openstaat voor verandering. Het is belangrijk om bewust te zijn van deze dubbele lading wanneer het woord gebruikt wordt.

Antoniemen en nuanceverschillen

Tegenover conventioneel staan termen als onconventioneel, experimenteel, vernieuwend of afwijkend. Waar conventioneel duidt op wat de norm is, verwijzen antoniemen juist naar wat buiten die norm valt. Toch betekent conventioneel niet altijd hetzelfde als klassiek of traditioneel. Klassiek suggereert vaak iets met blijvende waarde, terwijl traditioneel meer verwijst naar gewoontes die van generatie op generatie zijn overgedragen. Conventioneel richt zich nadrukkelijker op de heersende standaard op een bepaald moment.

Culturele verschillen in conventioneel gedrag

Wat als conventioneel wordt beschouwd, verschilt per cultuur. In sommige landen is het bijvoorbeeld gebruikelijk om bij een begroeting fysiek contact te maken, terwijl dit in andere culturen juist als ongepast wordt gezien. Ook kledingvoorschriften, eetgewoontes en omgangsvormen kennen grote culturele verschillen. Iets dat in de ene context als normaal wordt gezien, kan elders als afwijkend of onbeleefd worden ervaren. De betekenis van conventioneel is dus altijd afhankelijk van culturele normen en sociale context.

Conventioneel taalgebruik en uitdrukkingen

Taalgebruik kan ook conventioneel zijn wanneer men zich houdt aan vaste uitdrukkingen, standaardformuleringen of beleefdheidsstructuren. In formele brieven wordt bijvoorbeeld vaak een conventionele aanhef gebruikt, zoals “Geachte heer/mevrouw”. In informele situaties kan het juist als afstandelijk of overdreven beleefd worden ervaren. Het gebruik van conventionele taal biedt duidelijkheid en voorspelbaarheid, maar kan soms ook ten koste gaan van spontaniteit of persoonlijkheid.

Conventioneel versus onconventioneel denken

In situaties waarin creativiteit en vernieuwing worden gevraagd, kan conventioneel denken als beperkend worden ervaren. Denkpatronen die sterk leunen op traditie of gewoonte kunnen innovatie in de weg staan. Onconventioneel denken, waarbij men buiten de gebaande paden treedt, wordt in zulke contexten juist aangemoedigd. Toch kan conventioneel denken ook nuttig zijn, bijvoorbeeld bij het analyseren van risico’s of bij het structureren van complexe vraagstukken.

De ontwikkeling van conventionele normen door de tijd heen

Wat als conventioneel wordt beschouwd, is niet statisch. Normen en gewoontes veranderen onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen, technologische vooruitgang en veranderende waarden. Zaken die vroeger als normaal werden gezien, kunnen nu als ouderwets of zelfs ongepast worden beschouwd. Omgekeerd kunnen ideeën die ooit als radicaal golden, na verloop van tijd worden opgenomen in het conventionele denken. De grenzen van wat conventioneel is, zijn dus voortdurend in beweging.

Conventionele rolpatronen en verwachtingen

In de samenleving worden mensen vaak geconfronteerd met conventionele rolpatronen, bijvoorbeeld rond gender, gezin of carrière. Zo wordt van mannen en vrouwen nog steeds vaak verwacht dat zij zich op een bepaalde manier gedragen, ondanks groeiende maatschappelijke aandacht voor diversiteit en gelijkheid. Ook op de werkvloer bestaan conventionele verwachtingen over hoe men zich hoort te kleden, te communiceren en te presteren. Deze sociale conventies kunnen zowel houvast bieden als beperkend zijn.

Conventioneel in visuele stijl en ontwerp

In de wereld van design, mode en architectuur verwijst conventioneel vaak naar ontwerpen die aansluiten bij gevestigde stijlen of traditionele esthetiek. Een conventioneel interieur bevat bijvoorbeeld symmetrische opstellingen, neutrale kleuren en vertrouwde materialen. In grafisch ontwerp betekent conventioneel vaak dat men kiest voor leesbare lettertypes, bekende lay-outs en heldere navigatiestructuren. Dit wordt vaak als professioneel en toegankelijk ervaren, maar mist soms de verrassing en creativiteit van onconventionele keuzes.

Conventionele rituelen en ceremonies

Rituelen zoals huwelijken, begrafenissen en religieuze vieringen kennen vaak een sterk conventioneel karakter. Men volgt een vaste volgorde, gebruikt traditionele symbolen en kiest bekende locaties. Deze conventionele opbouw biedt deelnemers houvast, herkenning en een gevoel van verbondenheid. Toch kiezen sommige mensen bewust voor een minder conventionele invulling, bijvoorbeeld door eigen accenten te leggen of tradities aan te passen aan persoonlijke wensen.

Waar komt het woord conventioneel vandaan?

Conventioneel is een leenwoord uit het Frans en heeft daarin dezelfde betekenis als “traditioneel”. Iets wat dus volgens traditie of gewoonte plaatsvindt. Het is bijvoorbeeld conventioneel dat de wedstrijd om de Johan Cruijff Schaal altijd in het stadion van de kampioen wordt gespeeld. Met andere woorden, het is een traditie die ook in stand wordt gehouden. Conventioneel spreek je overigens uit als con-ven-tio-neel.

Conventioneel in het Engels

In het Engels bestaat het woord “conventional”, wat dezelfde betekenis heeft als het woord “conventioneel” in het Nederlands. Met de zin “a conventional morality has dictated behavior” wordt aangegeven dat een traditionele denkwijze ook voor een bepaald gedrag zorgt. Op die manier is het bijvoorbeeld conventioneel om niet te praten tijdens de les. Dit is immers wat er van je wordt verwacht en je handelt dus conventioneel als je die regel ook naleeft.

Synoniemen voor conventioneel

Enkele synoniemen voor het woord “conventioneel” zijn “ouderwets”, “aloud”, “traditioneel”, “gebruikelijk”, “klassiek” en “conservatief”. Conventioneel heeft dus ook meerdere betekenissen en het woord kan in verschillende contexten worden gebruikt. Iemand die stijf en formeel is kan ook als een conventioneel persoon worden bestempeld. We gebruiken het woord graag in woord en geschrift en ruim 99% van de Nederlandse bevolking herkent ook het woord “conventioneel”.

Conventioneel gedrag

Conventioneel gedrag is feitelijk gedrag dat je laat zien en wat ook van je verwacht wordt. Als goed voorbeeld “niet praten tijdens de les”. Dit is een regel die al heel lang bestaat en het wordt ook van een leerling verwacht dat hij of zij zijn of haar mond houdt tijdens de les. Als de leerling de regel netjes naleeft, vertoont hij of zij dus conventioneel gedrag.

Conventioneel handelen

Conventioneel handelen is iets doen wat ook volgens de traditie gebruikelijk is. Het is bijvoorbeeld gebruikelijk om iemand te condoleren als die persoon een naaste is verloren. Of om iemand te feliciteren met zijn of haar verjaardag. Het is ook een traditie die al heel lang bestaat en het is een handeling die ook van je verwacht wordt.

Conventioneel denken

Conventioneel denken kan meer duiden op bijvoorbeeld een ouderwets gedachte. Bijvoorbeeld iemand die wat ouder is en nog steeds van mening is dat de vrouw niet werkt, thuis blijft bij de kinderen en het huishouden regelt. Dit is een ouderwetse gedachte die tegenwoordig ook controversieel is. Dit soort gedachten kunnen stof doen opwaaien en leiden tot verhitte discussies tussen zowel de voor- als tegenstanders van deze denkwijze.

Conventioneel in de medische wereld en de wetenschap

Conventioneel komt veel voor in de wetenschap. Het onderzoek moet volgens bepaalde maatstaven worden gedaan en volgens de gebruikelijke methode worden uitgevoerd. In de medische wereld wordt er over een conventionele aanpak gesproken als er bijvoorbeeld medicatie wordt voorgeschreven waarvan al bekend is wat de medicatie doet.

Antoniem conventioneel

Het antoniem voor conventioneel is onconventioneel. Dit is dus het tegenovergestelde van conventioneel en dit betekent dus dat we feitelijk spreken over ongebruikelijk of experimenteel. Een onderzoek kan dus bijvoorbeeld onconventioneel zijn, omdat er voor een experimentele aanpak wordt gekozen. Waarbij ook nog niet vaststaat wat de uitkomst zal zijn. In het bedrijfsleven is een onconventionele aanpak een handeling die verwijst naar iets wat gedaan wordt en niet gebruikelijk is. Als het bijvoorbeeld gebruikelijk is om de klant te begroeten met goedemorgen, -middag of -avond, is het dus ongebruikelijk en dus onconventioneel om de klant op een andere manier te begroeten.